Wandeling in De Liereman Oud-Turnhout: uniek Kempisch landschap

De grote brand in De Liereman van 22 april 2020

Op 22 april 2020 verwoestte een grote brand niet minder dan 30 hectaren van Landschap De Liereman, waarbij een kostbaar gebied met heide, veen en bos in vlammen opging.  De brand woedde in het oostelijk deel van De Liereman. Onderstaande wandeling loopt echter door het westelijke en het noordelijke deel. Het landschap, de natuur en de bezienswaardigheden die hieronder worden beschreven, werden niet aangetast door de brand. Wie de wandeling in De Liereman van Even Op Stap volgt, zal geen enkel spoor zien van de brand van 22 april. 

De Liereman: bijzonder natuurgebied in Oud-Turnhout

Deze fraaie wandeling in De Liereman brengt je langs de mooiste plekjes in het unieke natuurgebied Landschap De Liereman, in de gemeenten Oud-Turnhout en Arendonk. Om te wandelen in De Liereman heb je de keuze uit verschillende wandelpaden. Natuurpunt zette in het gebied een zestal wandelroutes uit, die in lengte variëren van 1,6 kilometer tot 9,2 kilometer.

Moeraslandschap wandeling in De Liereman
Moeraslandschap in De Liereman te Oud-Turnhout

De redactie van Even Op Stap stippelde echter zelf een prachtige wandeling in De Liereman uit met een lengte van 6,6 kilometer. Onze wandelroute in Landschap De Liereman maakt gebruik van de aanwezige wandelknooppunten in het gebied. Volg de wandelknooppunten in de volgorde zoals ze beschreven staan, of download het bijhorende gpx-bestand en leg het traject af met je wandel-gps of smartphone. Het is ook mogelijk om onderstaand wandelkaartje te downloaden en af te printen. In De Liereman wandelen: een leerrijke ervaring voor natuurliefhebbers van alle leeftijden!

Wandeling in De Liereman

© OpenStreetMap – auteurs, CC BY-SA, modified

— Advertentie —

Freelancer gezocht?

Op zoek naar een professionele freelancer voor een dringende opdracht? Vind bij Hoofdkraan de freelancer die je zoekt! 

 

 

Knooppunten:  35 – 34 – 36 – 37 – 38 – 39 – omweg naar Kievitvenweg – 31 – 41 – 54 – 53 – 55 – 37 – 36 – 35

Vertrekpunt: Bezoekerscentrum van Landschap De Liereman, Schuurhovenberg 43, 2360 Oud-Turnhout 
Coördinaten: N: 51° 19′ 40.04″  O: 5° 0′ 13.36″

Parkeren: op de ruime parking naast het Bezoekerscentrum

Afstand: 6,6 kilometer

Bezienswaardigheden: heide, vennen en bossen in natuurgebied Landschap De Liereman

Terrein: vlak, onverhard, drassig na regenval. Niet geschikt voor rolstoelen. 

Bezoekerscentrum Wandeling in De Liereman
Het Bezoekerscentrum van Landschap De Liereman

Wandeling in de Liereman: vertrekken aan het Bezoekerscentrum

Het natuurgebied Landschap De Liereman beschikt over een modern Bezoekerscentrum, waar deze wandeling in De Liereman begint. Links naast het Bezoekerscentrum, op de zogenaamde Broederspleinen, heb je meer dan voldoende plaats om je wagen te parkeren. In het Bezoekerscentrum vind je niet alleen een cafetaria en toiletten, maar ook een interactieve tentoonstelling over Landschap De Liereman, leslokalen, een bibliotheek, een kleuterhoek en een multifunctionele ruimte. Hier krijg je alle informatie en documentatie over het natuurgebied die je wenst. 

Een van de educatieve borden in het Bos van Bo

De wandeling in de Liereman start aan wandelknooppunt 35, vlak naast het Bezoekerscentrum. Neem het paadje links naast het gebouw en wandel in de richting van knooppunt 34. Je passeert een hek en loopt verder door het bos. In het bos heeft men voor kleuters een speelbos en een natuurleerpad aangelegd, het ‘Bos van Bo‘. Onder begeleiding van een gids van het Bezoekerscentrum maken kleuters spelenderwijs kennis met allerlei facetten van de natuur. Een eindje verderop zie je aan je linkerzijde een bank. Loop even het heuveltje op naar de bank toe en bemerk recht voor jou een schilderachtig vennetje omringd door heide en dennenbomen. In het voorjaar zit dit vennetje vol met jonge, luidruchtige kikkers.  

Vennetje Wandeling in De Liereman
Vennetje in de buurt van het Bezoekerscentrum

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was een deel van Landschap de Liereman een militair oefenterrein voor de Duitse 12de SS-pantserdivisie. De heidegronden leenden zich uitstekend als schietveld. De SS’ers groeven zogenaamde ‘dug-ins’ in de bodem die moesten dienen als militaire veldstellingen. Tussen knooppunten 35 en 34 zijn hiervan de sporen nog duidelijk te zien in de bodem. 

Dug-in Landschap de Liereman
Voormalige dug-in, zichtbaar als een glooiing in de bodem

Wandel voort in de richting van knooppunt 34. Je komt aan een onverharde weg, de Oude Bergstraat. Sla rechtsaf en volg een klein stukje de Oude Bergstraat, tot aan wandelknooppunt 34. Daar ga je linksaf terug de bossen en de velden in, richting knooppunt 36. 

Herstelling van het oorspronkelijke landschap

In het gebied waar je nu loopt, spant Natuurpunt zich enorm in om het oorspronkelijke heidelandschap terug te herstellen. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd een grote oppervlakte van De Liereman omgevormd tot landbouwgrond en dennenbos. Het hout van de aangeplante dennenbomen had men nodig in de Limburgse mijnen.  

Gekate bos Landschap de Liereman
Gekapte dennenbomen om plaats te maken voor de oorspronkelijke vegetatie

Sinds enkele tientallen jaren trachten vrijwilligers van Natuurpunt de vroegere heidevlaktes en vennen terug in ere te herstellen. Veel aangeplante dennenbossen werden gekapt, zodat de heide terug ruimte kreeg om zich te ontwikkelen. In dit gebied staat in het voorjaar de brem volop in bloei. In augustus is de heide aan de beurt om in bloei te komen en prachtig paars te kleuren.

Brem in bloei Wandeling in De Liereman
In de maand mei staat de brem prachtig in bloei in De Liereman
Heide in bloei Wandeling in De Liereman
Hetzelfde gebied in augustus: nu staat de heide in bloei

Loop verder via het wandelpad door de heide-en bremstruiken. Je komt aan een onverharde weg, de Duitse Weg. Aan je rechterzijde bemerk je een ven dat Natuurpunt terug in zijn oorspronkelijke staat heeft hersteld. Passeer het hek en sla op de zandweg linksaf in de richting van knooppunt 36. Aan je linkerzijde zie je weer een gebied waar de aangeplante dennnenbossen plaats moesten maken voor een nieuw heidelandschap. 

Aan knooppunt 36 wandel je naar rechts, naar knooppunt 37. Daar kun je even uitrusten op de houten zitbank, waarin de namen ‘Oud-Turnhout’ en ‘Natuurpunt’ mooi zijn uitgesneden. Loop even rechtdoor, om een kijkje te nemen in de observatiehut aan de rand van het bos. Daarna zet je je wandeling in De Liereman voort in de richting van knooppunt 38, langs de Lieremanweg.  

Pad naar de observatiehut in de buurt van knooppunt 37

Bemerk aan je linkerzijde de bijenkasten van een plaatselijke imker. De honing die de bijen voortbrengen is te koop in het Bezoekerscentrum. Het houden van bijen is een eeuwenoud gebruik op de heide. Deze traditie wordt met deze bijenstand in Landschap De Liereman voortgezet. 

Bijenkasten in Landschap de Liereman

Wandel verder over de Lieremanweg in de richting van knooppunt 38 tot je aan je linkerzijde een uitkijktoren ziet. Vanaf deze uitkijktoren geniet je van een fraai uitzicht over de vennen en de natuur van de Liereman. Met wat geduld zie je er verschillende water- en zangvogels in hun natuurlijke biotoop. Er komen onder meer zilverreigers, ijsvogels en kleine karekieten voor. Een paar honderd meter verder kom je aan knooppunt 38, waar je links het bos ingaat naar knooppunt 39. 

Uitkijktoren Landschap De Liereman
Uitkijktoren in Landschap De Liereman

Naar de wilde gagel over knuppelpaden

Om zonder natte voeten over de moerasachtige bodem van Landschap De Liereman te raken, legden vrijwilligers van Natuurpunt op diverse plaatsen knuppelpaden aan, op de bovenzijde voorzien van kippengaas als antislip. Aan weerszijden van het knuppelpad richting knooppunt 39 zie je op verschillende plaatsen het drassige en moerasachtige landschap. Een eindje verder passeer je een bruggetje over een beek.  

Wtaerloop in Landschap De Liereman
Waterloop in Landschap De Liereman

Zowel links als rechts van het knuppelpad zie je wilde gagel. In het voorjaar valt de plant op door de roodbruine katjes aan de bladerloze takken. Gagel is een van de bestanddelen van het Gageleer-bier. Vergeet niet om na de wandeling een Gageleer te proeven in het Bezoekerscentrum! 

Wilde gagel Wandeling in De Liereman
De wilde gagel geeft in het voorjaar een rode kleur aan het landschap

Een uitstapje naar de weerspreuken van wandeling De Laks

Aan knooppunt 39 ga je een eindje naar links richting knooppunt 54, maar sla rechtsaf in het eerste zandweggetje dat je aan je rechterzijde tegenkomt (met een slagboom, waar je omheen wandelt). 

Slagboom aan je rechterzijde: sla de onverharde weg in tussen de berkenbomen

Je wandelt langs weilanden en bos, tot je aan de onverharde Kievitvenweg komt. Ga hier naar links. Je volgt nu een gedeelte van een andere bekende wandelroute in Oud-Turnhout, namelijk wandeling De Laks. Aan je rechterzijde passeer je een visvijvertje, dat gebruikt wordt door een plaatselijke vissersclub. Enkele tientallen meter verderop zie je aan de rechterkant een metalen bordje met een weerspreuk. 

Weerspreuk wandeling De laks
Een metalen bord met een weerspreuk van Paul van Zummeren

Langs de volledige wandelroute De Laks (7,7 kilometer) werden bordjes met weerspreuken geplaatst, afkomstig van Paul van Zummeren. Deze journalist woonde in Oud-Turnhout tot zijn dood in 2002 en verzamelde meer dan 19000 weerspreuken. Volg de weg rechtdoor, passeer knooppunt 31 en loop door tot knooppunt 41. Daar sla je linksaf en loop je langs bossen en weiden in de richting van knooppunt 54.   

Over knuppelpaden naar landhuis Misonne

Knuppelpad Landschap de Liereman
Knuppelpad over een moerassig terrein

Vanaf knooppunt 54 zet je deze wandeling in De Liereman voort over een knuppelpad, in de richting van knooppunt 53.  Eerst wandel je door een open vlakte waar vooral pijpenstrootje en wilde gagel groeit. Nadien kom je in een dichtbegroeid moerassig gebied. Stilaan nader je het landhuis en het voormalige domein van de familie Misonne. Het wandelpad loopt langs de vijver van het domein. 

Vijver domein Misonne wandeling in De Liereman
De vijver in het voormalige domein van de familie Misonne

Josephus Misonne liet in 1934 een landhuis oprichten op het domein. Het landhuis, waarvan je aan de vijver een glimp opvangt, valt op door de toepassing van zogenaamde cementrustiek. De bouwers bootsten met een cementlaag onder meer boomstammetjes en steen na. In de jaren 1940 was het landhuis een uitvalsbasis voor kunstenaars die de fraaie natuur in De Liereman schilderden. 

Landhuis Misonne De Liereman
Landhuis van de familie Misonne. Bemerk de balustrade met nagebootste boomstammetjes in beton en cement

Wandeling in De Liereman: wandelen door stiltegebied

Aan knooppunt 53 zie je een schuilhut met een tafel en banken, waar je even mag uitrusten. Bemerk de eigenaardige vorm van het dak van de schuilhut. Een paar meter verder staat er op een stenen plaat de tekst ‘Stilte is hier een geluid – stiltegebied‘. 

Schuilhut bij knooppunt 53

Op 22 april 2012 werd Landschap De Liereman officieel erkend als ‘stiltegebied‘. Geluidsmetingen van het Provinciaal Instituur voor Hygiëne wezen uit dat het heel stil is in De Liereman. Dit betekent niet dat er helemaal niets te horen valt, maar wel dat storende en omgevingsvreemde geluiden vrijwel niet voorkomen in het natuurgebied. 

Stiltegebied Wandeling in De Liereman
Stenen plaat die herinnert aan de erkenning als stiltegebied

Langs echelkuilen en compost terug naar het bezoekerscentrum

Zet de wandeling in De Liereman voort in de richting van knooppunt 55. Aan je linkerzijde ligt er een gebied met zogenaamde ‘echelkuilen‘. Dit waren waterplassen waarin in het begin van de 20ste eeuw bloedzuigers werden gekweekt, gebruikt voor geneeskundige doeleinden. Voorbij de echelkuilen stroomt er aan je rechterzijde een riviertje: de Aa.  

Rivier Aa Wandeling in De Liereman
Het riviertje de Aa stroomt rechts van het wandelpad

Volg de weg tot aan knooppunt 55, en ga vervolgens links in de richting van knooppunt 37. Rechts passeer je een terrein waar Natuurpunt composthopen maakt met maaisel afkomstig uit Landschap De Liereman. Bij knooppunt 37 ga je naar rechts tot aan knooppunt 36. Wandel verder tot knooppunt 35 en je bent terug bij het Bezoekerscentrum.  

Meer informatie over wandelen in De Liereman

  • Website van Landschap De Liereman: www.deliereman.be

  • Bezoekerscentrum Landschap De Liereman:
    Alle dagen open van 13 uur tot 17 uur – op zondag van 11 uur tot 18 uur
    Telefoon: 014-42 99 66

Graag uw reactie over deze pagina!

Beste bezoeker van deze webpagina, 

De redactie van Even Op Stap heeft deze pagina met zorg samengesteld. Maar… wij blijven ook maar mensen. Hebt u een fout ontdekt in de tekst? Is de beschrijving niet duidelijk? Zijn sommige attracties / gebouwen / wandelpaden niet meer toegankelijk? Laat het ons weten!

Uiteraard zijn alle suggesties voor nieuwe onderwerpen, daguitstapjes en wandelingen van harte welkom!

Follow by Email